Code geel: wateroverlast vraagt om een andere kijk op water
Vandaag waarschuwt het KNMI opnieuw met code geel voor stevige onweersbuien in grote delen van Nederland. Vooral in Noord-Holland kan lokaal 50 tot 70 millimeter regen vallen binnen 12 tot 24 uur. Het KNMI waarschuwt voor wateroverlast, volle straten en verkeershinder door aquaplaning.
Het is een beeld dat steeds vaker voorkomt. Extreme regenbuien nemen toe doordat een warmere atmosfeer meer waterdamp kan vasthouden. Metingen van het KNMI laten zien dat zware buien in Nederland vaker voorkomen dan vroeger. [knmi.nl], [cdn.knmi.nl]
Ook cijfers van het Compendium voor de Leefomgeving bevestigen die trend. Het aantal dagen waarop ergens in Nederland meer dan 50 millimeter regen valt, is sinds 1951 met ongeveer 85% toegenomen. [clo.nl]
Wateroverlast ontstaat sneller dan veel mensen denken
Tijdens de buien van vandaag kan lokaal 20 tot 30 millimeter regen in korte tijd vallen, met uitschieters tot 70 millimeter in Noord-Holland. Wanneer zulke hoeveelheden neerslag op wegen, parkeerplaatsen, daken en pleinen terechtkomen, raakt het watersysteem snel overbelast.
Dat komt mede doordat een groot deel van Nederland verhard is. Regenwater kan daardoor minder gemakkelijk in de bodem wegzakken en stroomt versneld richting kolken en riolering. Zodra meer water wordt aangevoerd dan kan worden verwerkt, ontstaat water op straat.
Het is een uitdaging om al dit water af te voeren, maar ook om de waarde ervan te benutten. Door regenwater vast te houden, te bergen en te infiltreren, kunnen we wateroverlast beperken tijdens natte perioden én water beschikbaar houden wanneer droogte om extra veerkracht vraagt.
Kijken naar de hele waterketen
De buien van vandaag maken zichtbaar hoe belangrijk het is om verder te kijken dan alleen afvoer. Regenwater dat tijdens piekbuien voor overlast zorgt, kan in droge perioden juist van grote waarde zijn.
Daarom verschuift de aandacht steeds vaker van het zo snel mogelijk afvoeren van water naar het slimmer beheren ervan. Binnen de hele waterketen draait het om het verzamelen, bergen, infiltreren, hergebruiken én afvoeren van water op het juiste moment en op de juiste plek.
Dat vraagt om een integrale aanpak van de leefomgeving. Water, groen en openbare ruimte staan niet los van elkaar. Door regenwater lokaal op te vangen en vast te houden, ontstaan mogelijkheden om bomen en groenvoorzieningen beter te ondersteunen, hittestress te verminderen en de druk op riolering te verlagen. Oplossingen zoals infiltratie- en bergingssystemen, waterbergende daken en groeiplaatsen voor bomen kunnen daarin samen een rol spelen. Niet als losse maatregelen, maar als onderdelen van één samenhangend systeem dat helpt om steden en wijken beter bestand te maken tegen zowel hevige regenval als langdurige droogte.
Voorbereiden in plaats van reageren
De code geel waarschuwing van vandaag laat zien dat extreme neerslag geen incident meer is. Wateroverlast volledig voorkomen is niet altijd mogelijk, maar de impact kan wel aanzienlijk worden beperkt.
Dat vraagt om een integrale benadering van de waterketen, waarin verzamelen, afvoeren, behandelen, infiltreren en hergebruiken samenkomen. Want een toekomstbestendige leefomgeving vraagt niet alleen om ruimte voor water tijdens piekbuien, maar ook om slim gebruik van water wanneer het schaars wordt.